To pytanie ma w sobie pułapkę, którą warto nazwać na początku. Nie jest to pytanie o to, co Pismo mówi, tylko o to, co da się z niego wyprowadzić. Tekst nie stawia tej kwestii i nie odpowiada na nią ani razu. Opisuje natomiast kilka sytuacji, z których czytelnicy taką odpowiedź budują — i o tych sytuacjach można mówić rzetelnie, o ile nie poda się wniosku jako nauki biblijnej.
W jakim stanie powstają rośliny według Rdz 1,11-12?
Potem Bóg powiedział: Niech ziemia zrodzi trawę, rośliny wydające nasiona i drzewo urodzajne przynoszące owoc według swego rodzaju, którego nasienie będzie w nim na ziemi. I tak się stało. I ziemia wydała trawę, rośliny wydające nasienie według swego rodzaju i drzewo przynoszące owoc, w którym było nasienie według swego rodzaju. I Bóg widział, że to było dobre.
Rdz 1,11-12
Rośliny pojawiają się od razu w stanie owocowania, z nasieniem w środku. Nie ma etapu wzrostu ani opisu kiełkowania. Podobnie z człowiekiem.
Wtedy Pan Bóg ukształtował człowieka z prochu ziemi i tchnął w jego nozdrza tchnienie życia. I człowiek stał się żywą duszą.
Rdz 2,7
Adam zostaje ukształtowany i ożywiony, a w następnej scenie nadaje nazwy zwierzętom i podejmuje rozmowę. Nie jest niemowlęciem. Ogród również jest gotowy w chwili, gdy człowiek go otrzymuje.
I wywiódł Pan Bóg z ziemi wszelkie drzewa miłe dla oka i których owoce były dobre do jedzenia oraz drzewo życia pośrodku ogrodu i drzewo poznania dobra i zła.
Rdz 2,9
Drzewa z owocami dobrymi do jedzenia stoją tam od początku. Wniosek, jaki się nasuwa, jest prosty: w relacji o stworzeniu rzeczy zaczynają istnieć jako dojrzałe. Ktoś, kto zbadałby je w pierwszym dniu, znalazłby cechy, które zwykle powstają z upływem czasu.
Czy wino w Kanie jest przykładem stworzenia z pozorem wieku?
Bywa w tym miejscu przywoływana scena z Kany i warto ją przeczytać, bo rzeczywiście do tematu należy.
A gdy przełożony wesela skosztował wody, która stała się winem (a nie wiedział, skąd pochodziło, lecz słudzy, którzy zaczerpnęli wody, wiedzieli), zawołał oblubieńca. I powiedział do niego: Każdy człowiek najpierw podaje dobre wino, a gdy sobie podpiją, wtedy gorsze. A ty dobre wino zachowałeś aż do tej pory.
J 2,9-10
Przełożony wesela ocenia wino jako dobre, czyli takie, jakiego spodziewałby się po dłuższym przechowywaniu. Nie wie, skąd pochodzi. Zdarzenie pokazuje więc rzecz powołaną do istnienia w stanie, który zwykle jest wynikiem procesu. Trzeba jednak zaznaczyć: to opis cudu przy jednym stole, a nie zdanie o całym stworzeniu. Rozciąganie go na cały świat jest już rozumowaniem czytelnika.
Czy Pismo formułuje tezę o pozorze wieku?
Konstrukcja, którą się z tego buduje, brzmi zwykle tak: skoro świat powstał gotowy, to nosi cechy sugerujące dłuższą przeszłość, choć jej nie miał. Trzeba powiedzieć wprost, że Pismo nigdzie tego zdania nie formułuje. Nie ma w nim ostrzeżenia, że badanie świata prowadzi do wniosków mylnych, ani zachęty, żeby świadectwo stworzenia lekceważyć.
Przeciwnie, mówi coś, co tej konstrukcji nie sprzyja.
Niebiosa głoszą chwałę Boga, a firmament obwieszcza dzieło jego rąk.
Ps 19,1
To bowiem, co niewidzialne, to znaczy jego wieczna moc i bóstwo, są widzialne od stworzenia świata przez to, co stworzone, po to, aby oni byli bez wymówki.
Rz 1,20
Jeśli stworzenie głosi chwałę Boga i czyni ludzi bez wymówki, to jest w Piśmie świadkiem wiarygodnym, a nie mylącym. Paweł opiera na tym odpowiedzialność człowieka — a odpowiedzialność zakłada, że świadectwo daje się odczytać. To najpoważniejsza trudność dla tezy o pozorze wieku i zwolennicy tej tezy powinni się z nią zmierzyć, zamiast ją pomijać.
Czy dojrzałość stworzeń z Rdz 1 da się pominąć?
Symetrycznie trzeba przyznać, że dojrzałość stworzeń jest w tekście faktem, a nie wymysłem.
Potem Bóg powiedział: Niech ziemia zrodzi trawę, rośliny wydające nasiona i drzewo urodzajne przynoszące owoc według swego rodzaju, którego nasienie będzie w nim na ziemi. I tak się stało.
Rdz 1,11
Drzewo owocujące od pierwszego dnia nie da się pogodzić z żadnym opisem, w którym wszystko powstaje wyłącznie przez wzrost. Kto zarzuca zwolennikom tej tezy, że wymyślili ją bez oparcia, przesadza w drugą stronę. Oparcie jest — tylko nie sięga tam, dokąd bywa rozciągane.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy świat nosi cechy sugerujące dłuższą przeszłość, niż miał. Pismo nie stawia tego pytania i nie daje na nie odpowiedzi w żadnym miejscu, a rozstrzygnięcie wymagałoby danych spoza tekstu.
Nie wiemy, jak daleko sięgała dojrzałość stworzeń. Tekst mówi o drzewach z owocem i o dorosłym człowieku, a milczy o skałach, wodach i ciałach niebieskich. Rozciąganie opisu roślin na całą materię jest dopowiedzeniem.
Nie wiemy wreszcie, jak pogodzić tezę o pozorze wieku ze świadectwem stworzenia, o którym mówi Paweł. Pismo tych dwóch spraw nie zestawia i nie podaje rozwiązania. Uczciwiej jest to zostawić otwarte, niż wybrać jedną stronę i przedstawić ją jako naukę Biblii — bo naukę Biblii stanowi tu wyłącznie to, że Bóg stworzył, a nie w jaki sposób to wygląda z perspektywy badacza.
