Biblia nie popiera porywania ani ciemiężenia ludzi, lecz kategorycznie zabrania handlu ludźmi i podkopuje fundamenty niewolnictwa od środka. Prawo objawione przez Jahwe (PAN) karało porywanie śmiercią, a Nowy Testament zalicza handlarzy ludźmi do bezbożników. Dobra Nowina brought społeczną i duchową rewolucję, uznając każdego człowieka za brata w Jeszui (Jezusie).
Co Prawo Jahwe mówi o porywaniu i zniewalaniu ludzi?
Analizując teksty Pisma Świętego z perspektywy Sola Scriptura, bez naleciałości tradycji kościelnych, dostrzegamy jasne i bezkompromisowe stanowisko Słowa Bożego wobec przemocy, porywania i zniewalania ludzi. Słowo Boże od samego początku odrzucało traktowanie drugiego człowieka jak rzeczy. W Prawie nadanym przez Jahwe na Górze Synaj odnajdujemy konkretne przepisy prawne dotyczące ochrony wolności osobistej.
„Kto uprowadzi człowieka i sprzeda go lub zostanie on znaleziony w jego ręku, poniesie śmierć.” — Wj 21,16 (UBG)
Powyższy nakaz jednoznacznie wskazuje, że fundament wszelkiego porywania ludzi w celu ich sprzedaży lub posiadania był w Prawie Bożym zbrodnią karaną śmiercią. Jahwe jednoznacznie odciął swój lud od praktyk powszechnych w ościennych narodach pogańskich.
Ta sama zasada sprawiedliwości zostaje podtrzymana w Pismach Apostolskich. Apostoł Paweł, opisując rolę i cel Prawa Bożego, wyraźnie zalicza ludzi zajmujących się porywaniem i handlem żywym towarem do grupy najbardziej bezbożnych przestępców.
„Rozumiemy, że prawo nie jest ustanowione dla sprawiedliwego, ale dla nieprawych i nieposłusznych, dla bezbożnych i grzeszników, dla niegodziwych i nieczystych, dla ojcobójców, matkobójców i morderców; Dla rozpustników, mężczyzn współżyjących ze sobą, handlarzy ludźmi, dla kłamców, krzywoprzysięzców i dla wszystkiego, co jest przeciwne zdrowej nauce;” — 1 Tm 1,9-10 (UBG)
Wymienienie handlarzy ludźmi obok morderców i ojcobójców jasno dowodzi, że Pismo Święte nie stawia znaku równości między wolą Bożą a ludzkim wyzyskiem. Wreszcie, w relacjach społecznych wewnątrz wspólnoty wierzących, apostoł Paweł pokazuje, jak prawda Ewangelii zmienia traktowanie dawnego niewolnika.
„Może bowiem dlatego oddalił się na chwilę od ciebie, abyś go odzyskał na zawsze; Już nie jako sługę, lecz więcej niż sługę, jako brata umiłowanego, zwłaszcza dla mnie, a tym bardziej dla ciebie, i w ciele, i w Panu.” — Flm 1,15-16 (UBG)
Czym niewolnictwo w Torze różniło się od pogańskiego?
Aby w pełni zrozumieć, co Biblia mówi o niewolnictwie, należy odróżnić pojęcia i sprawdzić kontekst historyczno-prawny. W pogańskim świecie starożytnym niewolnictwo opierało się na bezprawnym porywaniu ludzi, podbojach wojennych oraz całkowitym pozbawieniu człowieka praw. Prawo Mojżeszowe, dane przez Jahwe, kategorycznie zakazywało porywania (Wj 21,16), co w praktyce uniemożliwiało funkcjonowanie klasycznego pogańskiego rynku niewolniczego.
To, co w Starym Testamencie bywa określane mianem służby u Izraelitów, w rzeczywistości stanowiło formę umowy o pracę, najmu lub spłaty długu. Człowiek popadający w skrajną biedę mógł sprzedać swoją pracę na określony czas, lecz Prawo zakazywało traktowania go z okrucieństwem, a co siedem lat oraz w rok jubileuszowy każdy musiał zostać odzyskany i obdarowany wolnością. Ponadto Prawo nakazywało udzielanie azylu uciekającym niewolnikom, co było precedensem w skali całego Bliskiego Wschodu.
Nowy Testament poszedł jeszcze dalej w doprowadzaniu tej prawdy do pełnego blasku. Apostołowie nie nawoływali do krwawej rewolucji politycznej, która w realiach Imperium Rzymskiego doprowadziłaby jedynie do wymordowania milionów ludzi i utopienia ruchu w krwi. Zamiast tego zaszczepili w sercach ludzi prawdę, która rozsadziła rzymski system od wewnątrz. W wspólnocie wierzących zniesiono wszelkie bariery klasowe i narodowościowe, albowiem w Chrystusie nie ma niewolnika ani wolnego (Ga 3,28).
Gdy uciekinier Onezym spotkał Pawła i uwierzył w Messjasza Jeszuę (Jezusa), apostoł posłał go z powrotem do jego dawnego pana, Filemona. Nie uczynił tego jednak po to, by przywrócić stan posiadania, ale by wymusić braterską relację na poziomie duchowym i prawnym. Paweł poprosił Filemona o przyjęcie Onezyma już nie jako sługi, ale jako umiłowanego brata, biorąc na siebie wszelkie ewentualne długi. Ponadto apostoł zachęcał wierzących, że jeśli tylko mają możliwość uzyskania wolności, powinni z niej skorzystać (1 Kor 7,21). Słowo Boże konsekwentnie buduje postawę wolności i godności człowieka stworzonego na obraz Boży.
Czy regulowanie niewolnictwa oznacza, że Bóg je popierał?
Pierwszym popularnym błędem jest twierdzenie, że skoro Biblia zawiera przepisy dotyczące traktowania sług i niewolników, to oznacza, że Jahwe popiera i sankcjonuje ten system. Jest to błędne odczytanie intencji Pisma Świętego. Pismo często reguluje istniejące, upadłe praktyki społeczne grzesznego świata po to, by ograniczyć ich okrucieństwo i chronić najsłabszych, a nie po to, by nadawać im moralny mandat aprobaty. Reguła ta dotyczyła m.in. kwestii rozwodowych czy funkcjonowania służby dłużniczej.
Drugim częstym zarzutem jest twierdzenie, że apostoł Paweł wspierał rzymskie niewolnictwo, nakazując sługom uległość wobec swoich panów. W rzeczywistości apostoł uczył wierzących, jak zachować świadectwo wiary i godność w okrutnym świecie, nie dając pogańskim władzom pretekstu do oskarżeń o rebelię. Jednocześnie Paweł przypominał panom, że sami mają Pana w niebie, u którego nie ma względu na osoby, i że nadużywanie władzy ściągnie na nich gniew Boży.
Trzecim nieporozumieniem jest utożsamianie biblijnej służby dłużniczej ze nowożytnym handlem niewolnikami w Amerykach czy Afryce. Transatlantycki handel ludźmi opierał się na porywaniu, rasizmie i traktowaniu ludzi jak zwierzęta. Gdyby ówcześni rzekomo chrześcijańscy handlarze stosowali się do Pisma Świętego, zostaliby osądzeni i skazani na podstawie Prawa Bożego (1 Tm 1,9-10) za porywanie ludzi (Wj 21,16).
Jak dziś sprzeciwiać się wyzyskowi i handlowi ludźmi?
Dla każdego chrześcijanina stojącego na gruncie Sola Scriptura nauka Pisma Świętego o wolności i godności człowieka ma bardzo konkretne przełożenie na codzienne życie. Po pierwsze, Słowo Boże wzywa nas do zdecydowanego sprzeciwu wobec wszelkich współczesnych form wyzysku i handlu ludźmi. Współczesny świat wciąż boryka się z pracą przymusową, wykorzystywaniem kobiet i dzieci oraz wyzyskiem ekonomicznym. Naszym obowiązkiem jest stawać po stronie uciśnionych i wspierać działania przynoszące im ratunek.
Po drugie, nauka o równości w Jeszui musi kształtować nasze relacje zawodowe i społeczne. Jeśli jesteś pracodawcą lub przełożonym, Pismo nakazuje ci traktować pracowników z pełnym szacunkiem, sprawiedliwością i bez ucisku, pamiętając, że nad tobą stoi Jahwe. Jeśli jesteś pracownikiem, masz wykonywać swoją pracę uczciwie i z serca, jak dla samego Pana, a nie dla ludzi.
Po trzecie, świadomość ducha Ewangelii prowadzi nas do dziękczynienia za duchową wolność, jaką otrzymaliśmy w Messjaszu. Byliśmy niewolnikami grzechu, lecz Jeszua (Jezus) wykupił nas swoją krwią. Prawdziwa wolność zaczyna się w sercu czystym i poddanym Bożej prawdzie, co skłania nas do kierowania się miłością i sprawiedliwością każdego dnia.
Powiązane
- Co Biblia mówi o roli kobiety?
- Co Biblia mówi o zdrowiu i trosce o ciało?
- Co Biblia mówi o uzależnieniach i jak z nich wyjść?
- Co Biblia mówi o przemocy domowej?
- Wszystkie pytania i odpowiedzi
Zobacz też: Jahwe · Apostoł (szaliach) · Jeszua (Jezus) · Paweł — znaczenie imienia · Onezym — znaczenie imienia
