Pismo mówi o dwóch rzeczach, które pochodzą od Ducha, i mówi o nich w zupełnie inny sposób. O jednej pisze w liczbie mnogiej, wymienia ją w wykazach i zaznacza, że rozdzielana jest różnie. O drugiej pisze w liczbie pojedynczej, wylicza dziewięć cech naraz i nie sugeruje, żeby ktokolwiek miał dostać tylko część. Ta różnica nie jest przypadkowa i decyduje o tym, po czym Pismo każe rozpoznawać ludzi.
Owoc: jedna rzecz o dziewięciu nazwach
Owocem zaś Ducha jest miłość, radość, pokój, cierpliwość, życzliwość, dobroć, wiara; Łagodność, powściągliwość. Przeciwko takim nie ma prawa.
Ga 5,22-23
Paweł stawia to zestawienie naprzeciw drugiego, znacznie dłuższego, i robi to celowo: pokazuje dwa kierunki, w których człowiek może iść, a nie dwa zestawy zdolności.
A znane są uczynki ciała, którymi są: cudzołóstwo, nierząd, nieczystość, rozpusta; Bałwochwalstwo, czary, nienawiść, niezgoda, zawiść, gniew, spory, kłótnie, herezje; Zazdrość, zabójstwa, pijaństwo, hulanki i tym podobne; o nich wam mówię, jak już przedtem powiedziałem, że ci, którzy takie rzeczy czynią, królestwa Bożego nie odziedziczą.
Ga 5,19-21
Warto zauważyć, że po jednej stronie stoją głównie czyny, a po drugiej głównie cechy charakteru. Uczynek da się wykonać raz. Cierpliwości nie da się wykonać — trzeba ją mieć, gdy przychodzi próba.
Dary: rozdzielane, nie zapracowane
Dary Pismo opisuje odwrotnie: jako coś przydzielonego z zewnątrz, do zadania, i nierównomiernie.
A każdemu jest dany przejaw Ducha dla wspólnego pożytku.
1 Kor 12,7
Uzdrawiajcie chorych, oczyszczajcie trędowatych, wskrzeszajcie umarłych, wypędzajcie demony. Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie.
Mt 10,8
Ostatnie zdanie zamyka drogę do traktowania daru jako wyróżnienia. Skoro otrzymano go darmo, to nie mówi nic o wartości tego, kto go otrzymał.
Dlaczego Pismo stawia owoc wyżej
Rozstrzygający jest rozdział, który stoi dokładnie pomiędzy dwoma wykładami Pawła o darach. Zaczyna się od trzech zdań warunkowych, z których każde odbiera wartość czemuś, co w zborze robiło największe wrażenie.
Choćbym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał, stałbym się jak miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący. I choćbym miał dar prorokowania, i znał wszystkie tajemnice, i posiadał wszelką wiedzę, i choćbym miał pełnię wiary, tak, żebym góry przenosił, a miłości bym nie miał, byłbym niczym. I choćbym rozdał na żywność dla ubogich cały swój majątek, i choćbym wydał swoje ciało na spalenie, a miłości bym nie miał, nic nie zyskam.
1 Kor 13,1-3
Paweł nie mówi, że taki człowiek ma mniej. Mówi, że nie ma nic. To jest ocena o skali, której nie da się złagodzić. Jeszua stawia to samo kryterium w formie praktycznej, jako narzędzie do rozpoznawania nauczycieli.
Strzeżcie się fałszywych proroków, którzy przychodzą do was w owczej skórze, ale wewnątrz są drapieżnymi wilkami. Po ich owocach poznacie ich. Czy zbierają winogrona z cierni albo z ostu figi? Tak każde dobre drzewo wydaje dobre owoce, ale złe drzewo wydaje złe owoce. Nie może dobre drzewo wydawać złych owoców ani złe drzewo wydawać dobrych owoców. Każde drzewo, które nie wydaje dobrego owocu, zostaje wycięte i wrzucone w ogień. Tak więc po ich owocach poznacie ich.
Mt 7,15-20
Kilka zdań dalej pada zdanie, które w tym temacie jest decydujące, bo wymienia dokładnie te działania, które zwykle uchodzą za dowód namaszczenia.
Wielu powie mi tego dnia: Panie, Panie, czyż nie prorokowaliśmy w twoim imieniu i w twoim imieniu nie wypędzaliśmy demonów, i w twoim imieniu nie czyniliśmy wielu cudów? A wtedy im oświadczę: Nigdy was nie znałem. Odstąpcie ode mnie wy, którzy czynicie nieprawość.
Mt 7,22-23
Trzy rzeczy z tej listy — proroctwo, uwolnienia i cuda — są w innych miejscach opisane jako dary Ducha. A jednak nie chronią. Kto z tego zdania nie wyciąga wniosku, czyta wybiórczo.
Zarzut: czy to znaczy, że dary są podejrzane?
Nie znaczy. Pismo nie stawia owocu i darów przeciw sobie, tylko w innym porządku. Ten sam Paweł, który napisał rozdział o miłości, kilka zdań dalej każe usilnie starać się o dary. Trzeba jednak przyznać, że argument o narzędziu ma w Piśmie oparcie mocniejsze, niż zwykle się przyznaje. Bóg przemówił raz przez zwierzę.
Wtedy Pan otworzył usta tej oślicy, a ona powiedziała do Balaama: Cóż ci uczyniłam, że już trzy razy mnie zbiłeś?
Lb 22,28
Jeśli słowo Boże może przejść przez oślicę, to tym bardziej może przejść przez człowieka, który nie jest wierny. Dar mówi o tym, kto go daje, a nie o tym, przez kogo idzie.
Skąd bierze się owoc
Pismo nie każe hodować owocu wysiłkiem. Wiąże go z trwaniem i z prowadzeniem, czyli z czymś ciągłym.
Trwajcie we mnie, a ja w was. Jak latorośl nie może wydawać owocu sama z siebie, jeśli nie będzie trwała w winorośli, tak i wy, jeśli nie będziecie trwać we mnie. Ja jestem winoroślą, a wy jesteście latoroślami. Kto trwa we mnie, a ja w nim, ten wydaje obfity owoc, bo beze mnie nic nie możecie zrobić.
J 15,4-5
Jeśli bowiem żyjecie według ciała, umrzecie, ale jeśli Duchem uśmiercacie uczynki ciała, będziecie żyć. Wszyscy bowiem ci, którzy są prowadzeni przez Ducha Bożego, są synami Bożymi.
Rz 8,13-14
Jednocześnie nie zwalnia z działania. Paweł mówi o uśmiercaniu uczynków ciała i o przyodziewaniu się w konkretne postawy — a to są czasowniki rozkazujące, nie opisowe.
Tak więc jako wybrani Boga, święci i umiłowani, przyodziejcie się w serdeczne miłosierdzie, dobroć, pokorę, łagodność, cierpliwość; Znosząc jedni drugich i przebaczając sobie nawzajem, jeśli ktoś ma skargę przeciw drugiemu: jak i Chrystus przebaczył wam, tak i wy. A nade wszystko przyodziejcie się w miłość, która jest więzią doskonałości.
Kol 3,12-14
Czego nie wiemy
Pismo nie tłumaczy, dlaczego owoc jest jeden, a darów wiele — to spostrzeżenie z tekstu, nie jego wyjaśnienie. Nie mówi, ile czasu potrzeba, by owoc stał się widoczny, ani jak długo można go udawać. Nie podaje, w jaki sposób rozpoznać różnicę między łagodnością z Ducha a łagodnością z usposobienia. Nie rozstrzyga wreszcie, czy człowiek, o którym mowa w ostrzeżeniu Jeszui, kiedykolwiek naprawdę należał do Niego, czy nie należał nigdy — a to jest właśnie pytanie, o które toczy się osobny spór.
