Pod południowo-zachodnim narożnikiem kopca Lakisz leży nasyp z kamieni i ziemi, oparty o zbocze i podchodzący pod linię dawnych murów. To asyryjska rampa oblężnicza — konstrukcja, po której napastnicy wtaczali tarany pod bramę i mur. Jest jedynym takim obiektem zachowanym do dziś w skali światowej.
Jak działała rampa
Miasto na kopcu ma przewagę wysokości i to ona jest jego główną obroną. Taran, żeby cokolwiek zdziałał, musi stanąć przy murze, a nie pod stromym zboczem. Rampa rozwiązuje ten problem najprostszą możliwą metodą: usypuje się pochylnię, po której da się wtoczyć ciężki sprzęt na poziom obwarowań. Wymaga to tysięcy roboczogodzin, transportu materiału i osłony robotników przed ostrzałem z góry — a więc dużej armii z zapleczem, nie zagonu łupieżczego.
Obrońcy odpowiedzieli na to jedynym sensownym sposobem. Od wewnątrz, naprzeciw rampy, usypali własny nasyp, który podnosił poziom obrony w zagrożonym punkcie. Ten drugi nasyp również zachował się w terenie. Razem obie konstrukcje są rzadkim zapisem konkretnej decyzji taktycznej po obu stronach muru.
Co leżało wokół
W otoczeniu rampy zebrano materiał, który układa się w spójny obraz walki: groty strzał, kamienie procy, łuski pancerza i ogniwa łańcucha. Każdy z tych elementów odpowiada jakiemuś fragmentowi znanej techniki oblężniczej. Kamienie procy i strzały to ostrzał wymienny między nasypem a murem. Łuski pancerza to osobiste uzbrojenie ochronne. Ogniwa łańcucha wiąże się zwykle z próbami chwytania i unieszkodliwiania belki tarana od góry.
Warto podkreślić, że to nie są przedmioty pojedyncze. Zebrano ich setki, i właśnie liczba czyni z nich świadectwo, bo pojedynczy grot mógł się tam znaleźć na wiele sposobów, a setki grotów w jednym miejscu nie.
Rampa i relief
Ściany jednej z sal pałacu w Niniwie pokryto reliefem przedstawiającym zdobycie Lakisz. Widać na nim rampę, tarany na niej, łuczników, obrońców na murach i wyprowadzanych mieszkańców. To jedyny przypadek, w którym mamy jednocześnie asyryjskie przedstawienie oblężenia konkretnego judzkiego miasta i sam obiekt w terenie.
Zestawienie działa, ale wymaga ostrożności. Relief jest sztuką dworską i propagandą: powstał, by uczcić zwycięstwo króla, a nie by udokumentować przebieg walk. Elementy techniczne można z niego czytać z dużym zaufaniem, bo nie służyły przechwałce i nie było powodu ich zmyślać. Liczby, proporcje i sceny okrucieństwa wobec pokonanych to już inny rejestr — tam obraz miał robić wrażenie na widzu.
Biblia wspomina o Lakisz w obu oblężeniach, ale opisu szturmu nie zawiera. Przy Asyryjczykach mówi o okupie i o tym, gdzie stał wtedy król.
Wtedy Ezechiasz, król Judy, posłał do króla Asyrii do Lakisz, mówiąc: Postąpiłem źle, odstąp ode mnie. Cokolwiek na mnie nałożysz, poniosę. Król Asyrii nałożył więc na Ezechiasza, króla Judy, trzysta talentów srebra i trzydzieści talentów złota.
2 Krl 18,14
Przy Babilończykach — o tym, że było to jedno z ostatnich stojących jeszcze miast.
Gdy wojsko króla Babilonu walczyło przeciwko Jerozolimie i przeciwko wszystkim pozostałym miastom Judy: przeciwko Lakisz i przeciw Azece. Tylko bowiem te warowne miasta pozostały z miast Judy.
Jr 34,7
Czego to nie dowodzi
Rampa nie potwierdza żadnego zdania Pisma, bo Pismo o niej nie mówi. Nie ma w Biblii opisu oblężenia Lakisz, który dałoby się z tym obiektem zestawić punkt po punkcie. Nie ma też na rampie inskrypcji, daty ani imienia — jej przypisanie do kampanii asyryjskiej wynika z warstwy, z reliefu i z techniki, a nie z podpisu.
Nie wolno na tej podstawie orzekać o przebiegu wydarzeń w Jerozolimie. Lakisz padło; Jerozolima w tej samej kampanii nie została zdobyta. Obiekt z jednego miasta nie mówi nic o tym, co działo się w drugim, a mieszanie tych dwóch spraw jest częstym błędem w popularnych opracowaniach.
To, co zostaje, jest bardzo konkretne. Wojna oblężnicza epoki asyryjskiej nie jest rekonstrukcją z domysłów: mamy nasyp, kontrnasyp i rozrzucone wokół nich uzbrojenie obu stron. Świat, w którym prorocy mówili o warownych miastach Judy i o wałach usypywanych przeciw nim, był światem takich właśnie konstrukcji. To ustalenie o technice i o realiach, nie werdykt w sprawie natchnienia Pisma — i wystarczy je podać bez dopowiedzeń.
