Kanon 29 synodu w Laodycei Frygijskiej — anatema za świętowanie szabatu
Pierwszy w dziejach formalny zakaz kościelny wymierzony w szabat. Trzy zdania, wydane przez lokalny synod około trzydziestu biskupów — a wystarczyły, żeby wejść do prawa kościelnego Wschodu i Zachodu. Przeczytaj je uważnie: kanon nie tylko zabrania odpoczywać w sobotę, ale nakazuje w tym dniu pracować.
Źródło: Synod w Laodycei (Frygia), kanon 29 — greckie zbiory kanoniczne (Mansi t. II); kanony laodycejskie potwierdzone na soborze in Trullo w 692 r.
Kliknij podkreślone wyrażenie w tekście, żeby zobaczyć, co znaczy i dlaczego jest ważne. Kolory rozróżniają rodzaj wtrętu — legenda pod tekstem.
Tekst oryginalny
Ὅτι οὐ δεῖ Χριστιανοὺς καὶ , ·
προτιμῶντας, , σχολάζειν ὡς Χριστιανοί.
εἰ δὲ εὑρεθεῖεν ἰουδαϊσταί, .
Przekład polski
Chrześcijanie nie powinni judaizować i próżnować w szabat, lecz mają w tym dniu pracować;
dzień Pański zaś szczególnie czcząc, niech — jeśli mogą — odpoczywają jako chrześcijanie.
Jeśli zaś okażą się judaizantami, niech będą wyklęci od Chrystusa.
Często ważniejsze od tego, co w nim jest.
- ✕Nie ma powołania na żaden tekst Pisma — ani jednego cytatu, ani jednego sigla, w kanonie, który uchyla jedno z Dziesięciu Przykazań.
- ✕Nie ma wzmianki o poleceniu apostołów ani o jakiejkolwiek tradycji apostolskiej jako podstawie zmiany.
- ✕Nie ma argumentu ze zmartwychwstania — motyw, którym uzasadnia się niedzielę dzisiaj, w samym kanonie w ogóle nie pada.
- ✕Nie ma twierdzenia, że szabat został zniesiony przez Boga. Jest tylko zakaz kościelny poparty karą.
- ✕Nie ma żadnego uzasadnienia teologicznego w ogóle — jest nakaz, zakaz i sankcja.
- ✕Nie ma odniesienia do ustawy Konstantyna z 321 roku: to niezależna, kościelna warstwa przymusu, nałożona na wcześniejszą warstwę państwową.
Co z tego wynika
Zakaz jest dowodem istnienia tego, co zakazuje. Gdyby w drugiej połowie IV wieku chrześcijanie nie święcili soboty, synod nie musiałby pod groźbą anatemy nakazywać im pracy w tym dniu. Potwierdzają to niezależnie dwaj historycy z V wieku: Sokrates Scholastyk pisze, że „prawie wszystkie kościoły na świecie" sprawują nabożeństwo w szabat, poza Rzymem i Aleksandrią (Historia kościelna V,22), a Sozomen mówi to samo o Konstantynopolu i niemal wszystkich innych miejscach (VII,19). Sobota nie umarła śmiercią naturalną ani nie zniknęła po jednym dekrecie — była wypierana przez stulecia, kanonem po kanonie, i sto lat po Laodycei wciąż żyła niemal wszędzie poza dwiema stolicami.