Kim był Porcjusz Festus
Porcjusz Festus był rzymskim namiestnikiem Judei, następcą Feliksa. W Piśmie występuje wyłącznie w jednym wątku: jako urzędnik prowadzący sprawę Pawła w Cezarei. To jedna z niewielu postaci pobocznych Dziejów Apostolskich, o której tekst mówi naprawdę sporo — jego imię pada kilkanaście razy w rozdziałach 24–26.
Gdzie występuje w Piśmie
Pojawia się w chwili zmiany na urzędzie:
A po dwóch latach następcą Feliksa został Porcjusz Festus. Feliks, chcąc sobie zjednać życzliwość Żydów, zostawił Pawła w więzieniu.
Dz 24,27
Po przyjeździe do prowincji przełożeni z Jerozolimy poprosili go o przeniesienie sprawy — planowali zasadzkę w drodze. Festus odmówił i wezwał oskarżycieli do Cezarei (Dz 25,1-5). Na rozprawie jednak sam zaproponował Pawłowi to, czego wcześniej nie chciał zrobić:
Lecz Festus, chcąc sobie zjednać przychylność Żydów, odpowiedział Pawłowi: Czy chcesz pojechać do Jerozolimy i tam być przede mną sądzony w tej sprawie?
Dz 25,9
W odpowiedzi Paweł skorzystał z prawa obywatela rzymskiego:
Bo jeśli w czymś zawiniłem i popełniłem coś, co zasługuje na śmierć, nie wzbraniam się umrzeć. Lecz jeśli nie ma nic w tym, o co mnie oskarżają, nikt nie może mnie im wydać. Odwołuję się do cesarza.
Dz 25,11
Wtedy Festus porozumiał się z Radą i odpowiedział: Odwołałeś się do cesarza? Do cesarza pójdziesz.
Dz 25,12
Odwołanie postawiło namiestnika w kłopocie, do którego sam się przyznał przed królem Agryppą:
Nie mogę jednak o nim napisać memu panu nic pewnego. Dlatego kazałem go stawić przed wami, a zwłaszcza przed tobą, królu Agryppo, abym po przesłuchaniu miał co napisać.
Dz 25,26
Podczas przesłuchania przerwał Pawłowi:
Gdy on to powiedział w swojej obronie, Festus odezwał się donośnym głosem: Jesteś szalony, Pawle! Wielka uczoność doprowadza cię do szaleństwa.
Dz 26,24
A na koniec padło zdanie, które zamyka cały wątek:
Agryppa zaś powiedział do Festusa: Można by zwolnić tego człowieka, gdyby nie odwołał się do cesarza.
Dz 26,32
Co z tego wynika
Portret, jaki daje tekst, jest niejednoznaczny i nie da się go sprowadzić do jednej etykiety. Festus odrzuca prośbę o przeniesienie więźnia do Jerozolimy i tym samym udaremnia zasadzkę — ale zaraz potem, „chcąc sobie zjednać przychylność Żydów”, proponuje Pawłowi dokładnie to samo. Stwierdza, że oskarżony „nie popełnił niczego, co zasługuje na śmierć” (Dz 25,25), i mimo to musi go odesłać, bo odwołanie zostało już złożone. Przyznaje wprost, że nie ma co napisać cesarzowi.
Tekst pokazuje więc urzędnika sprawnego proceduralnie, ale niepewnego w sprawie, której nie rozumie, i wrażliwego na naciski miejscowych elit. Nic ponadto — Dzieje nie oceniają go moralnie ani nie opisują jego rządów w prowincji.
Co pochodzi spoza Pisma
Daty urzędowania Festusa, okoliczności jego nominacji i wiadomość o śmierci na stanowisku pochodzą ze źródeł pozabiblijnych i są przedmiotem sporu chronologicznego. Pismo nie podaje ani jednej daty rocznej i nie mówi, jak długo sprawował urząd. Informacji tych nie należy przedstawiać jako biblijnych.
Czego nie wiemy
- Nie znamy jego pochodzenia, wieku ani wcześniejszej kariery — Pismo zaczyna od dnia, w którym zastąpił Feliksa.
- Nie wiemy, co ostatecznie napisał w liście do cesarza.
- Nie wiemy, jak długo urzędował ani jak skończył.
- Nie wiemy, co myślał o treści zwiastowania. Jedyna jego reakcja zapisana w tekście to okrzyk z Dz 26,24.
- Pismo nie mówi, czy kiedykolwiek jeszcze zetknął się z Pawłem lub z uczniami.
